Memorabele momenten in Malawi

26 maart 2026

Terwijl de inwoners van Blantyre en omstreken vol blijdschap de langverwachte regen ontvingen, voerden de GDC en RPC vruchtbare gesprekken. Verslag van een visitatie. 

Daar zitten we dan onder een boom – een delegatie van de generale diaconale commissie (GDC) met mannenbroeders van de Reformed Presbyterian Church (RPC) in Malawi. Het is nog vroeg in de morgen, maar het kwik loopt inmiddels op tot ruim 25 °C. Terwijl om ons heen exotische vogels hun prachtige gezang laten horen, bespreken we de benoeming van een nieuwe diaconaal coördinator. Het is een belangrijk onderwerp. 

In de achterliggende dagen voerde het Diaconal Committee van de RPC – zeg: de Malawiaanse evenknie van de GDC – sollicitatiegesprekken met verschillende kandidaten voor de functie. Nu alle gesprekken zijn gevoerd, is het tijd om de balans op te maken. 

De GDC bemoeide zich niet inhoudelijk met de sollicitatieprocedure: de synodeleden en diakenen in Malawi zijn mans genoeg om een nieuwe diaconaal coördinator te benoemen. Wel waren we nauw betrokken bij de voorbereidingen voor de sollicitatieprocedure. We voerden gesprekken over het diaconale trainingsprogramma dat een tijdlang stil lag, en reikten de sollicitatiecommissie een handige checklist aan waarmee ze de kandidaten objectief konden beoordelen. Tijdens onze bespreking onder de Malawiaanse boom blijkt dat die checklist ijverig is gebruikt. Daardoor zijn de synodeleden en diakenen unaniem in hun besluit over de meest geschikte kandidaat.  

 Eerlijk is eerlijk, dit reflectiemomentje stond niet op de agenda. Vandaag vergaderen we namelijk over een ander, al even belangrijk, onderwerp. Maar bij aankomst op de vergaderlocatie bleek de stroom te zijn uitgevallen. Verder is het noodaggregaat oververhit, zodat het op deze zonovergoten morgen warm en aardedonker is in de vergaderruimte. Terwijl onze gastheer in allerijl een nieuw onderkomen zoekt, laven wij ons – al overleggend – aan het mooie weer en de prachtige omgeving.

Belangrijk bezoek 

Even dreigde een nieuwe visumplicht in Malawi roet in het eten te gooien. Daardoor moest het geplande bezoek aan ‘het warme hart van Afrika’ op het laatste moment worden uitgesteld.   
Gelukkig bleken de agenda's in Nederland en Malawi flexibel. Na de nodige digitale ontmoetingen met de synode en diaconale commissie van de RPC konden we in februari alsnog ons bezoek aan Blantyre en omgeving brengen. 

Zo'n officieel bezoek – in kerkelijke kring gebruiken we er de term ‘visitatie’ voor – is belangrijk voor de GDC en voor de RPC. We werken immers nauw samen om het diaconaat in Malawi handen en voeten te geven en schrijven ieder jaar 2 landelijke collectes uit voor ondersteuning in het land. Dan moet je elkaar wel regelmatig ontmoeten om de voortgang van het diaconale werk te bespreken en de klokken gelijk te zetten.  
Dat gebeurde voor het laatst in 2024. Sindsdien ontving de GDC verschillende verzoeken uit Malawi om voedselhulp vanwege droogte en misoogsten. Vanuit Nederland stimuleerden we de RPC juist om het stilgevallen diaconaal trainingsprogramma opnieuwop te starten. Ook drongen we bij de synode aan op een proefproject om te verkennen hoe de landbouw crisisbestendig kan worden gemaakt.  
Afstand bleek een cruciale factor. Veenendaal ligt hemelsbreed grofweg 8.000 kilometer van Blantyre verwijderd. Dat bemoeilijkt meer dan eens het maken van afspraken.  

Een visitatie kan dan een groot verschil maken: samen om tafel zitten en elkaar in de ogen kijken werkt zo veel beter dan mailen of online vergaderen.  

Een bezoek aan Malawi geeft ons verder een inkijkje in de cultuur en levensomstandigheden van onze partners. Dat helpt ons wanneer we in Nederland de diaconale projecten in het arme land bespreken. Een visitatie is dan ook geen handelsreis of hulpverleningsmissie – en nog minder een safari.  

Vreugde op de veranda 

Ons reisschema puilt dus uit van de besprekingen. Ze variëren van een korte ontmoeting met personeel van de Bijbelschool in Zomba – waar we mogelijkheden bespreken voor samenwerking met de nieuw te benoemen diaconaal coördinator – tot een bezoek aan de David Livingstone Christian Academy, waar we ieder jaar een landelijke collecte voor uitschrijven. Daarnaast staan er vergaderingen met de synode en diaconale commissie op het programma. Sommige synodeleden moeten een reis van honderden kilometers met het openbaar vervoer afleggen om de vergaderingen bij te wonen. Het is, naar Westerse maatstaven, een ongemakkelijke reis, waarbij ze opeengepakt met veel andere reizigers in een minibusje de hobbelige wegen van Malawi trotseren. 

We laten ons tijdens onze gesprekken uitgebreid bijpraten over de voortgang van het werk in Malawi en over de uitdagingen waarmee de RPC-gemeenten in dit deel van de Wijngaard worstelen. Het kerkbestuur van de RPC voelt zich soms klein en machteloos, maar ervaart grote steun van de GDC. Die steun is vaak ronduit onmisbaar, want sommige projecten zijn op dit moment simpelweg een maatje te groot voor de kerkleiders – die naast hun pastorale taken ook in hun levensonderhoud moeten voorzien. 

Dat blijkt eens te meer op de laatste dag van ons bezoek aan Malawi. Nadat we onder de boom zijn bijgepraat over de meeste geschikte kandidaat voor de functie van diaconaal coördinator en tips over de arbeidsovereenkomst hebben uitgewisseld, verkassen we naar een veranda. Onze gastheer is er in de tussentijd niet in geslaagd om het noodaggregaat op te lappen, en dus vergaderen we noodgedwongen buiten. Dat is geen bezwaar voor ons, want de temperatuur loopt inmiddels op tot 30 °C.  
Omringd door vogelgezang en op een steenworp afstand van een baobab – een van de symbolen van Malawi – broeden we op concrete plannen om een duurzaam landbouwproject van de grond te krijgen. Dat kan de kerk in Malawi helpen om minder afhankelijk te worden van het klimaat – met alle misoogsten van dien. 

Na anderhalf uur brainstormen ligt er een plan met duidelijke afspraken. De synode gaat op zoek naar locaties waar een kleinschalig proefproject kan worden gestart; een partnerorganisatie neemt de uitvoering ter hand. De vreugde op de veranda is groot: na deze constructieve bespreking ziet de kerk mogelijkheden voor haar leden om zelfvoorzienend te worden toenemen. De nieuwe diaconaal coördinator zal daar een belangrijke rol bij spelen. 

Het leidt tot dankbaarheid en ootmoed tijdens de slotbijeenkomst met de synode. ‘Visitatie is vitaal’, vat de secretaris van de Synod Council de ontmoetingen samen. Maar Gods zegen is pas echt onmisbaar. Daarom eindigen we de reeks vergaderingen met het gebed om Zijn wijsheid en ontferming. Vol verlangen om in de nabije toekomst de eerste resultaten te zien ...